Etik kurul onayı

Neden bu kadar önemli?

Çünkü geriye dönük alınamıyor. Onay tarihinden önce toplanmış veri, onaylı sayılmıyor.

Ölçek izninde en kötü ihtimalle başka bir ölçeğe geçebilirsin. Ama etik kurul onayı olmadan toplanmış veri için böyle bir çıkış yok — veriyi baştan toplaman gerekebiliyor. Jüri de yayın da bunu soruyor.

İyi haber: sıradan bir anket çalışması için süreç göründüğü kadar zor değil. Sadece sırasını bilmek gerekiyor.

Hangi kurula başvuracağım?

Kendi üniversitendeki kurula. Üniversitelerde genellikle birden fazla etik kurul bulunuyor ve hangisine gideceğin çalışmanın niteliğine göre değişiyor:

• Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu — anket, ölçek, görüşme gibi sağlık müdahalesi içermeyen çalışmalar. Psikoloji tezlerinin çoğu buraya gidiyor.
• Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu — hasta grubuyla, hastanede ya da sağlık verisiyle çalışıyorsan genellikle burası isteniyor.

Hangisi olduğunu danışmanına sor — kurul yapısı üniversiteden üniversiteye değişiyor ve yanlış kurula yapılan başvuru haftalar kaybettiriyor.

Hangi belgeler isteniyor?

Kurula göre değişmekle birlikte, tipik bir dosyada şunlar bulunuyor:

• Başvuru formu (kurulun kendi şablonu)
• Araştırma önerisi / protokol — amaç, yöntem, örneklem, analiz planı
• Kullanacağın bütün veri toplama araçları (ölçekler, bilgi formu)
• Ölçek kullanım izni yazışmaları
• Bilgilendirilmiş onam formu
• Danışman onayı / imzası
• Özgeçmiş (bazı kurullar istiyor)

Formların güncel sürümünü mutlaka kendi kurulunun sayfasından indir. Başka üniversitenin formuyla başvuru geri dönüyor.

Ne kadar sürer?

Bunun tek bir cevabı yok, çünkü etik kurullar belirli aralıklarla toplanıyor. Süreyi belirleyen şey, dosyanı bir sonraki toplantıya yetiştirip yetiştiremediğin.

Kendi kurulunun toplantı takvimini ve son başvuru tarihini öğren — bu iki bilgi, süreci planlaman için gereken her şeyi verir. Bir toplantıyı kaçırmak, bir sonrakini beklemek demek.

Ayrıca eksik belge yüzünden dosya geri dönerse süreç sıfırlanmıyor ama bir tur daha dönüyorsun. O yüzden ilk seferde tam göndermek en hızlı yol.

Bilgilendirilmiş onam formu nedir?

Katılımcıya çalışmanı anlatan ve onayını aldığın kısa metin. Anketin başında yer alıyor. İçinde tipik olarak şunlar bulunuyor:

• Çalışmanın amacı, sade bir dille
• Ne kadar süreceği
• Katılımın gönüllü olduğu ve istediği an bırakabileceği
• Verilerin gizli tutulacağı ve nerede kullanılacağı
• Araştırmacının ve danışmanın iletişim bilgisi

Çevrimiçi anket yapıyorsan onay kutusu formun ilk sorusu olur. Katılımcı işaretlemeden devam edememeli.

Dosya en çok neden geri döner?

Ölçek izni eksik

En yaygını. Bu yüzden ölçek iznini etik kuruldan önce halletmek gerekiyor.

Onam formu yok ya da eksik

Gönüllülük ve veri gizliliği maddeleri özellikle aranıyor.

Yöntem bölümü belirsiz

Örneklemin kim olduğu, kaç kişi olacağı ve verinin nasıl toplanacağı net yazılmamışsa kurul soru soruyor.

Kırılgan gruplarla çalışıp ek önlem yazmamak

Çocuk, öğrenci, hasta, çalışan gibi gruplarda ek koruma ve izin gerekiyor. Çocukla çalışıyorsan veli onamı da isteniyor.

Özet sıra

1. Ölçeğini seç, uyarlama yazarından izin al
2. Etik kurul dosyasını hazırla, toplantı takvimine göre gönder
3. Onay çıktıktan sonra veri toplamaya başla

Bu üç adım genelde tahmin edilenden uzun sürüyor. Tez takvimini yaparken veri toplama tarihini bu sürecin sonuna koy, başına değil.