Duygu düzenleme ölçekleri

Önce şu soruyu ayıralım

Duygu düzenleme, kişinin yoğun bir duygu yaşadığında onunla ne yaptığı: nasıl sakinleştiği, nasıl toparlandığı, ya da toparlanamadığı. Bu başlık altındaki ölçekler son iki yılda 346 tezde kullanılmış — sitedeki en kalabalık ölçek ailesi.

Ama bu ölçekler tek bir şeyin farklı ölçüm araçları değil. İki ayrı soru soruyorlar ve hangisini seçtiğin tezinin cümlelerini değiştiriyor.

1. Ne kadar zorlanıyorsun? Güçlük ölçen araçlar bunu soruyor. Çıkan puan bir sorun düzeyi anlatıyor.
2. Hangi yolu kullanıyorsun? Strateji ölçen araçlar bunu soruyor. Çıkan puanlar bir sorun düzeyi değil, tercih edilen yöntem anlatıyor.

Fark neden önemli: güçlük ölçeklerinde puanın yönü bellidir, strateji ölçeklerinde değildir. Güçlük ölçen bir araçta yüksek puan genelde daha çok zorlanma demek. Strateji ölçen bir araçta ise “yüksek puan iyi mi kötü mü” sorusunun tek bir cevabı yok — hangi stratejiden bahsettiğine bağlı. Bunu puanlama yönergesinden doğrulamadan yorum yazma.

Aynı araç, birkaç ayrı ad

Bu ailede ölçek adları ciddi biçimde karışıyor ve bunu kendi verimizde de görüyoruz.

Güçlük tarafında: 3 ayrı kayıt var ve toplam 137 tez ediyor — ama bunlar birbirinden bağımsız araçlar değil. Aynı özgün ölçeğin uzun formu, kısa formu, ve farklı çevrilmiş adı olarak görünüyorlar.

Strateji tarafında: “Duygu Düzenleme Ölçeği” ile “Duygu Düzenleme Anketi” adları neredeyse aynı ve tezlerde birbirinin yerine kullanılıyor.

Bunun sana pratik sonucu üç tane:

• Künyeye bak, ada değil. Yöntem bölümünde hangi makaleden aldığını, kimin uyarladığını ve kaç maddeden oluştuğunu yaz. İki tez aynı adı kullanıp farklı araç kullanıyor olabilir.
• Literatür taramasını tek adla yapma. Aynı aracı kullanan çalışmaların bir kısmı diğer adın altında duruyor.
• Uzun ve kısa formu karıştırma. Kısa form ayrı bir puanlama demek; ortalamaları uzun formla yan yana koyamazsın.

Ailedeki ölçekler, sorduğu soruya göre

Kullanım sıklığına göre sıralı. Son grup, arama sonuçlarında birlikte çıkan ama aynı şeyi ölçmeyen ölçekler.

Peki hangisini seçmelisin?

1. Sorun “zorlanma” mı, “yöntem” mi? Tezin “duygu düzenleme güçlüğü şununla ilişkili mi” diyorsa güçlük grubuna bak. “İnsanlar hangi stratejiyi kullanıyor, hangisi işe yarıyor” diyorsa strateji grubuna. Bu soruyu cevaplamadan liste karşılaştırmak işe yaramıyor.
2. Kiminle çalışıyorsun? Ergenle çalışıyorsan yetişkin formunu uygulama; yaş grubuna özel araç var. Duygunun ilişki içinde düzenlenmesiyle ilgileniyorsan kişilerarası tarafına bak.
3. Senin alanında hangisi kullanılmış? Tartışma bölümünde bulgularını başka çalışmalarla karşılaştıracaksın; alanın hangi aracı kullanıyorsa onu seçmek bu işi kolaylaştırır. Danışmanına sor.

Hiçbir gerekçen yoksa ve yetişkinle çalışıyorsan: güçlük tarafında Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, strateji tarafında Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği en çok kullanılanlar — yani karşılaştıracak en fazla çalışmayı bulacağın araçlar.

Komşu kavramlar

Listenin sonundaki ölçekler duygu düzenlemeyle birlikte anılıyor ama farklı şeyler ölçüyor. En sık karıştırılanı aleksitimi (Toronto Aleksitimi Ölçeği, 33 tez): duyguyu fark etme ve sözcüğe dökme güçlüğü. Bir kişi ne hissettiğini adlandıramıyorsa düzenleme aşamasına henüz gelmemiştir — yani aleksitimi, düzenlemeden önceki adım.

İkisi ilişkili olabilir, hatta aynı tezde birlikte kullanılabilir. Ama birinin yerine diğerini koyamazsın: araştırma sorun “düzenleme” diyorsa aleksitimi ölçeği o soruyu cevaplamıyor. Aynı şey duyguyu ifade etme, duygusal tepkisellik ve duygulara dair inançlar için de geçerli.

⛔ Bu ölçekler birbirinin yerine geçmez

Aynı aileden olsalar bile puanları birbiriyle kıyaslanamaz. Madde sayıları ve puanlama aralıkları farklı; senin ortalaman başka bir araçla çalışmış bir çalışmanın ortalamasıyla yan yana konulamaz. Bu, aynı aracın uzun ve kısa formu için bile geçerli.

Karşılaştırabileceğin şey ilişkilerin yönü ve gücü: “bizde de duygu düzenleme güçlüğü ile kaygı arasında pozitif ilişki bulundu” demek meşru. Ham ortalamaları yan yana koymak değil.

Seçtikten sonraki adımlar

• Ölçeği uyarlayan akademisyenden kullanım izni al — hazır mail şablonuyla. Bu ailede ad karmaşası yüzünden yanlış kişiye yazma riski gerçek; önce künyeyi doğrula.
• Etik kurul onayı al — veri toplamadan önce, sonradan alınamıyor.
• Kaç kişiye uygulayacağına karar ver — sayıyı ölçek değil araştırma tasarımın belirliyor.
• Ters maddeleri çevirmeyi atlama — bu ailedeki araçların çoğu alt boyutlu, çevirme atlanınca hem toplam hem boyut puanları bozuluyor.
• Cronbach alfan düşük çıkarsa — alt boyutlu ölçeklerde alfayı boyut boyut hesaplamak gerekiyor.