anlamlı farkp < .05

Ölçek ailesi

İlişki ve evlilik ölçekleri

Doyum mu ölçüyorsun, uyum mu?

Bu yazı sıfırdan başlıyor. İstatistik bilmene gerek yok.

Doyum, uyum ve “evlilik yaşamı”

İlişki ve evlilik ölçekleri son iki yılda 178 tezde kullanılmış. Ama bu ölçekler üç ayrı şeyi ölçüyor ve isimlerinden hangisinin ne olduğu belli olmuyor.

  • Doyum (93 tez): kişinin ilişkisinden ne kadar memnun olduğu. Öznel bir değerlendirme. En çok kullanılanı İlişki Doyumu Ölçeği (53 tez).
  • Uyum (39 tez): ilişkinin nasıl işlediği — anlaşmazlık sıklığı, ortak karar alma, birliktelik. En çok kullanılanı Çift Uyum Ölçeği (10 tez).
  • “Evlilik Yaşam Ölçeği” (22 tez): adı üçüncü bir şeymiş gibi duruyor ama işlevsel olarak bir doyum ölçeği. İsmi yüzünden yanlış seçiliyor.

Neden önemli: bir çift birlikte iyi çalışıp (yüksek uyum) yine de tatminsiz olabilir (düşük doyum). İki kavram yüksek korelasyon verir ama aynı değildir. Tezin “çiftler ne kadar mutlu” mu yoksa “ilişki ne kadar iyi yürüyor” mu sorusunu soruyor — buna göre seç.

Örneklemin kim? Bu seçimi belirliyor

  • Sadece evli çiftler: evlilik bağlamına özgü ölçekler (Evlilik Doyumu, Evlilik Uyumu, Çift Uyum) kullanılabilir.
  • Evli + flört eden karışık: İlişki Doyumu Ölçeği gibi genel ilişki ölçekleri daha uygun — evlilik maddesi içermiyor.
  • Henüz ilişkisi olmayanlar: doyum ölçemezsin. Evlilik beklentisi ya da evlilik kaygısı ölçekleri o zaman devreye giriyor — ama bunlar mevcut bir ilişkinin kalitesini ölçmez.

Yöntem bölümünde örneklemin ilişki durumunu (evli / nişanlı / flört eden / süre) mutlaka raporla. Jüri ölçek ile örneklem uyumunu sorguluyor.

Ailedeki ölçekler, ölçtüğü kavrama göre

Kullanım sıklığına göre sıralı.

Doyum — ne kadar memnunsun · 93 tez

  • İlişki Doyumu Ölçeği53 tez

    RAS (Hendrick). Kısa ve genel: ilişkiden ne kadar memnun olduğun. Evli olmayan çiftlerde de kullanılıyor. Ailenin en çok kullanılanı.

    Örneklem ortancası 336 kişi (38 tezde)

  • Evlilik Doyumu Ölçeği25 tez

    Aynı fikir, yalnızca evli çiftler için ve evlilik bağlamına özgü maddelerle. Örneklemin evliyse bunu tercih et.

    Örneklem ortancası 299 kişi (16 tezde)

  • Algılanan Romantik İlişki Kalitesi Ölçeği15 tez

    PRQC. Doyumu tek başına değil, güven, tutku ve bağlılıkla birlikte 'algılanan kalite' olarak ölçüyor. Çok boyutlu bir resim istersen.

    Örneklem ortancası 396 kişi (10 tezde)

Uyum — ilişki nasıl işliyor · 39 tez

  • Evlilik Uyumu Ölçeği21 tez

    Locke-Wallace. Doyum değil: anlaşmazlık sıklığı, ortak karar, birliktelik. Bir çift yüksek uyumlu olup düşük doyumlu olabilir.

    Örneklem ortancası 307 kişi (9 tezde)

  • Çift Uyum Ölçeği10 tez

    Spanier DAS. Uyumu dört boyutta veriyor: fikir birliği, doyum, bağlılık, duygusal ifade. Uzun ölçek.

    Örneklem ortancası 406 kişi (6 tezde)

  • Yenilenmiş Çift Uyumu Ölçeği8 tez

    DAS'ın kısaltılmış, psikometrik olarak elden geçirilmiş hâli. Anket paketin uzunsa; ama uzun formla puanları kıyaslanmaz.

İsmi yanıltan araç · 22 tez

  • Evlilik Yaşam Ölçeği22 tez

    ⚠ Adı 'evlilik yaşamı' ama işlevsel olarak bir evlilik doyumu ölçeği (Tezer). 'Yaşam kalitesi' ölçüyor sanıp seçme.

    Örneklem ortancası 307 kişi (12 tezde)

İlişkinin diğer boyutları · 24 tez

  • İlişki İstikrarı Ölçeği7 tez

    Doyum değil: ilişkinin sürüp sürmeyeceği, ayrılık düşüncesinin sıklığı. Doyumla ilişkili ama ayrı çıktı.

  • İlişkisel İhtiyaçlar Doyum Ölçeği7 tez

    İlişkinin temel psikolojik ihtiyaçları (özerklik, yakınlık, yetkinlik) ne kadar karşıladığını ölçüyor. Öz-belirleme kuramından geliyor.

    Örneklem ortancası 233 kişi (5 tezde)

  • Evlilik Beklentisi Ölçeği5 tez

    Evli olmayanlar için: evlilikten ne beklediği. Mevcut bir ilişkinin doyumunu ölçmüyor.

  • Evlilik Kaygısı Ölçeği5 tez

    Evliliğe ya da evlilik fikrine dair kaygı. Doyum ölçeği değil; genelde bekâr örneklemde kullanılıyor.

Peki hangisini seçmelisin?

  1. Doyum mu, uyum mu? “Çiftler ne kadar memnun” diyorsan doyum (İlişki Doyumu Ölçeği). “İlişki ne kadar iyi işliyor, ne sıklıkta çatışıyorlar” diyorsan uyum (Çift Uyum Ölçeği).
  2. Örneklemin ilişki durumu ne? Sadece evliyse evlilik ölçekleri; karışıksa genel ilişki ölçekleri.
  3. Anket paketin ne kadar uzun? Çift Uyum Ölçeği uzun bir ölçek. Katılımcı yükü kritikse İlişki Doyumu Ölçeği ya da yenilenmiş kısa formlar — ama uzun formla puanları kıyaslanmaz.

Belirgin bir gerekçen yoksa: İlişki Doyumu Ölçeği hem en çok kullanılan hem de kısa — yani karşılaştıracak en fazla çalışmayı bulacağın ölçek.

⛔ Bu ölçekler birbirinin yerine geçmez

Aynı aileden olsalar bile puanları birbiriyle kıyaslanamaz. Daha önemlisi: bir doyum ölçeğinden çıkan bulguyu uyum literatürüyle, ya da tersini yorumlayamazsın. “İlişki kalitesi” diye genel bir başlıkla ikisini tek potaya koymak jürinin ilk sorduğu yer.

Karşılaştırabileceğin şey ilişkilerin yönü ve gücü, ve yalnızca aynı kavramı ölçen çalışmalarla.

Seçtikten sonraki adımlar

Ölçek seçimi bitti, analiz sırada.

Çift verisinde bağımlılık yapısı (partnerlerin puanları ilişkili) analizi değiştiriyor. İstersen bu kısmı biz üstlenelim.

Bütün ölçekler →Nasıl çalışıyoruz →