Benlik ölçekleri

Üç “öz-”, üç ayrı şey

“Benlik” başlığı altındaki ölçekler son iki yılda 202 tezde kullanılmış. Ama bu ölçeklerin ölçtüğü kavramlar birbirinden farklı — ve fark ölçek adına bakınca anlaşılmıyor.

• Benlik saygısı — kişinin kendine dair genel değer yargısı. “Genelde kendimden memnunum.” En çok kullanılanı Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (63 tez).
• Öz-yeterlik — belirli görevlerin üstesinden gelebileceğine dair inanç. Bir yetenek beklentisi, öz-değer değil. Genel Öz Yeterlik Ölçeği (25 tez).
• Öz-şefkat — kişinin zorlandığında kendine nasıl davrandığı: yargılamak yerine anlayışla yaklaşmak. Öz-Şefkat Ölçeği (77 tez).

Üçü de olumlu bir öz-ilişki gibi görünüyor ama farklı kuramlardan geliyorlar. Öğrencilerin en sık hatası, tarama yaparken bu üç literatürü tek bir tartışma bölümünde birbirine karıştırmak. Neff’in öz-şefkat kuramının çıkış noktası zaten öz-şefkatin benlik saygısından farklı ve daha sağlıklı olduğu iddiası — yani bu ayrım literatürün merkezinde.

Ne yapmalı: hangi kavramı ölçtüğüne baştan karar ver ve giriş bölümünü o kavramın diliyle yaz. Birden fazlasını ölçüyorsan, ilişkilerini ayrı ayrı raporla.

Rosenberg tek boyut mu, iki boyut mu?

Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kuramsal olarak tek boyut — küresel benlik saygısı — tasarlanmış. Ama ölçekte ters yazılmış maddeler var (“Zaman zaman kendimi hiç işe yaramaz hissediyorum” gibi), ve faktör analizi çoğu zaman bu ters maddeleri ayrı bir faktör gibi gösteriyor.

Bunun gerçek bir ikinci boyut mu, yoksa yalnızca ters maddelerin yarattığı bir ölçüm yanlılığı mı olduğu tartışmalı. Alanın çoğunluğu bunu yanlılık kabul edip tek toplam puanla ilerliyor — tezin için en yaygın ve savunulabilir yol bu.

İki boyutu gerçekten incelemek istiyorsan Rosenberg değil, İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği (9 tez) zaten bu ayrım için tasarlanmış: kendini sevme (öz-değer) ve kendini yeterli görme (öz-yetkinlik).

Her durumda: ters maddeleri çevirmeyi unutma — bu adım atlanınca güvenirlik düşük çıkıyor ve bütün analiz kayıyor.

Ailedeki ölçekler, ölçtüğü kavrama göre

Kullanım sıklığına göre sıralı.

Öz-Şefkat Ölçeği — ayrı rehber

Bu ailenin en çok kullanılan aracı öz-şefkat tarafında. Öz-Şefkat Ölçeği rehberinde alt boyutları toplayıp tek puan almanın neden tartışmalı olduğu ve hangi tezlerin nasıl raporladığı var.

Peki hangisini seçmelisin?

1. Hangi kavram? Genel öz-değer diyorsan benlik saygısı (Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği). “Yapabilirim” inancı diyorsan öz-yeterlik. Zorlukta kendine yönelme diyorsan öz-şefkat. Bu soruyu cevaplamadan liste karşılaştırmak işe yaramıyor.
2. Tek boyut mu yeter, iki boyut mu lazım? Küresel bir puan yetiyorsa Rosenberg. Kendini sevme / kendini yeterli görme ayrımını inceleyeceksen İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği.
3. Senin alanında hangisi kullanılmış? Tartışmada bulgularını karşılaştıracaksın; alanının kullandığı ölçeği seçmek işi kolaylaştırır. Danışmanına sor.

⛔ Bu ölçekler birbirinin yerine geçmez

Aynı aileden olsalar bile puanları birbiriyle kıyaslanamaz. Daha önemlisi: bir kavramın (ör. öz-yeterlik) bulgusunu başka bir kavramın (ör. benlik saygısı) literatürüyle yorumlayamazsın. Yüksek korelasyon vermeleri onları aynı şey yapmıyor.

Karşılaştırabileceğin şey ilişkilerin yönü ve gücü, ve yalnızca aynı kavramı ölçen çalışmalarla.

Seçtikten sonraki adımlar

• Ölçeği uyarlayan akademisyenden kullanım izni al — hazır mail şablonuyla.
• Etik kurul onayı al — veri toplamadan önce, sonradan alınamıyor.
• Kaç kişiye uygulayacağına karar ver — sayıyı ölçek değil araştırma tasarımın belirliyor.
• Ters maddeleri çevirmeyi atlama — Rosenberg’de bu kritik.
• Cronbach alfan düşük çıkarsa